Dobór nasion na glebach mozaikowych

Jedno pole może obejmować cięższą glinę, lekki piach i fragmenty o okresowo nadmiernej wilgotności. Na takich stanowiskach rośliny rozwijają się nierównomiernie, ponieważ w każdej części łanu mają inny dostęp do wody i składników pokarmowych. Dobór odmiany wyłącznie na podstawie jej maksymalnego potencjału plonowania może więc przynieść rozczarowanie. Na glebach mozaikowych ważniejsza jest stabilność plonu w zmiennych warunkach.

Dlaczego gleba mozaikowa jest wymagającym stanowiskiem?

Różnice w składzie mechanicznym gleby przekładają się na tempo ogrzewania, pojemność wodną oraz dostępność składników pokarmowych. Fragmenty piaszczyste szybciej przesychają i są bardziej narażone na stres wodny. Zwięźlejsze części pola dłużej zatrzymują wilgoć, ale mogą wolniej nagrzewać się wiosną i utrudniać rozwój systemu korzeniowego.

Dodatkowym problemem bywa zróżnicowany odczyn. Niskie pH ogranicza pobieranie części składników pokarmowych, nawet jeśli zostały one dostarczone wraz z nawozami. Przed wyborem materiału siewnego warto więc przeanalizować mapy glebowe, wyniki badań gleby oraz zachowanie roślin w poprzednich sezonach.

Jakie cechy odmiany sprawdzają się na mozaice?

Na niejednorodnym stanowisku dobrze radzą sobie odmiany plastyczne, czyli zdolne do utrzymania zadowalającego plonu w różnych warunkach. Należy zwrócić uwagę nie tylko na deklarowane wymagania glebowe, lecz także na:

• tolerancję na okresowe niedobory wody;
• zdolność do rozwoju silnego systemu korzeniowego;
• tolerancję na zakwaszenie gleby;
• intensywność krzewienia i możliwość kompensacji słabszej obsady;
• odporność na wyleganie;
• zdrowotność liści, podstawy źdźbła i kłosa;
• zimotrwałość w przypadku odmian ozimych;
• termin dojrzewania dopasowany do lokalnych warunków.

Wysoki potencjał plonowania nie powinien być jedynym kryterium. Odmiana wymagająca bardzo dobrego stanowiska może świetnie plonować na najlepszym fragmencie pola, ale wyraźnie tracić na lżejszej części. W praktyce bardziej przewidywalny wynik często daje odmiana o szerokiej adaptacji i mniejszych wymaganiach.

Jak dobrać nasiona zbóż do zróżnicowanego pola?

Wybierając nasiona zbóż, trzeba uwzględnić gatunek, przedplon, termin siewu i dominujący typ gleby. Na stanowiskach z dużym udziałem gleb lekkich warto rozważyć żyto lub pszenżyto, które z reguły lepiej niż pszenica wykorzystują słabsze warunki. Pszenica może być dobrym wyborem, jeśli przeważają gleby średnie, a wybrana odmiana toleruje okresowe niedobory wody i mniej wyrównane stanowisko.

Znaczenie ma również przeznaczenie plonu. Przy produkcji jakościowej pszenicy należy ocenić, czy słabsze fragmenty pola pozwolą utrzymać wymagane parametry ziarna. W uprawie paszowej większą wagę można przyłożyć do stabilności plonu, zdrowotności i odporności na stres.

Jeżeli mozaika jest bardzo wyraźna, rozwiązaniem może być podział pola na strefy zarządzania. Pozwala on różnicować obsadę, nawożenie, a w uzasadnionych przypadkach także dobór gatunku lub odmiany. Nie zawsze jest to jednak opłacalne organizacyjnie, dlatego podstawą pozostaje odmiana zdolna do adaptacji.

Czy zwiększać normę wysiewu na glebie mozaikowej?

Automatyczne podnoszenie normy wysiewu na całym polu nie rozwiązuje problemu. Na słabszych, suchych fragmentach zbyt duża obsada zwiększa konkurencję roślin o wodę. Na cięższych i bardziej zasobnych częściach może natomiast sprzyjać nadmiernemu zagęszczeniu łanu, chorobom oraz wyleganiu.

Normę należy wyliczać na podstawie zalecanej obsady, masy tysiąca ziaren, zdolności kiełkowania i terminu siewu. W siewie zmiennym na fragmentach o wysokim potencjale można zastosować większą obsadę, a na najsłabszych – ograniczyć ją, jeśli głównym czynnikiem limitującym jest niedobór wody. Decyzję trzeba jednak dopasować do zdolności odmiany do krzewienia.

Od czego zacząć wybór odmiany?

Najpierw należy ustalić, który typ gleby zajmuje największą część pola i gdzie najczęściej pojawiają się straty. Następnie można porównać wymagania glebowe odmian, ich tolerancję na suszę i zakwaszenie, zimotrwałość, odporność na wyleganie oraz profil zdrowotnościowy. Dobrym punktem odniesienia są wyniki COBORU z regionu, ale warto zestawić je z własną historią pól. Wśród odmian na gleby mozaikowate wymienić warto między innymi: pszenice Indiana, Essa, RGT Metronom, jęczmień RGT Mela, pszenżyto Heroico oraz pszenicę ozimą Fenomen.

Szukasz odmiany dopasowanej do gleby mozaikowej? Sprawdź ofertę Top Farms Nasiona i skonsultuj wybór z doradcą, podając gatunek, lokalizację gospodarstwa, dominującą klasę gleby, przedplon oraz planowany termin siewu.